Akty w polskim malarstwie - część III

Jednym z najbardziej znanych aktów w polskim malarstwie jest „Szał uniesień” Władysława Podkowińskiego - prekursora impresjonizmu w naszym kraju.

Władysław Podkowiński - Szał uniesień

„Rozjuszone wezbraną zmysłowością zwierzę, ziejąc żarem namiętności, unosi nagą kobietę. Ona upojona szałem, obezwładniona cieleśnie i duchowo, całkiem się jemu poddaje”. Powyższy opis to fragment recenzji wystawy Władysława Podkowińskiego. Dzieło to, wyzwoliło duże namiętności i bardzo żywe reakcje innych malarzy, a także atmosferę skandalu wśród publiczności. Doszło nawet do tego, że artysta pociął obraz nożem, chociaż podobno przyczyną tego zdarzenia nie był skandal, ale niespełniona miłość.

Władysław Podkowiński – Konwalia

Naga dziewczyna z rozpuszczonymi włosami trzyma w dłoni bukiecik konwalii. Stąd tytuł tego aktu.

Józef Pankiewicz - Akt

Twórczość Józefa Pankiewicza także jednego z przedstawicieli polskiego impresjonizmu, była bogata w różne stylistyczne okresy i wątki tematyczne. Nie brak w jego dorobku również aktów, choć nie jest to zbyt częsty motyw jego obrazów.

Józef Pankiewicz – Modelka siedząca na krześle

Józef Pankiewicz - Akt rudowłosej

Stanisława Wyspiańskiego znamy z pięknych portretów dziecięcych, ze wzruszających obrazów ukazujących macierzyństwo, z witraży czy polichromii. Okazuje się, że ten wybitny malarz Młodej Polski malował także akty.

Stanisław Wyspiański – Akt  paryski

Stanisław Wyspiański - Akt

Stanisław Wyspiański – Studium aktu

Stanisław Wyspiański – Akt dziewczęcy

Stanisław Wyspiański – Leżąca

Akty spotykamy też w dorobku Józefa Mehoffera. – jednego z najbardziej wyrazistych przedstawicieli Młodej Polski.

Jozef Mehoffer - Zaloty

Józef Mehoffer - Anioł śmierci (Zemsta)

Kazimierz Stabrowski malował glównie obrazy figuralne o motywach baśniowych oraz kompozycje symboliczne i mistyczne, łącząc je z dekoracyjną secesyjną stylizacją, czego przykładem jest akt na tle strusich piór.

Kazimierz Stabrowski -  Akt na tle pawich piór

Kazimierz Stabrowski - Jutrzenka

Do tego obrazu pozowała  Kazimierzowi Stabrowskiemu jego żona Julia. Jest on symboliczną i uduchowioną sceną przebudzenia, łączenia się dnia z nocą, ale przede wszystkim wyrazem miłości łączącej malarza z modelką.

Kazimierz Stabrowski - Akt

Józef Rapacki tworzył głównie sentymentalne pejzaże mazowieckie oraz portrety, stąd w jego dorobku znalazłam tylko jeden akt.

Józef Rapacki – Akt wśród kwiatów jabłoni

Alfons Karpiński – przedstawiciel dekoracyjnego nurtu w malarstwie polskim na początku XX wieku, znany był jako twórca kompozycji kwiatowych, ale akty też znalazły się w jego artystycznym dorobku.

Alfons Karpiński - Akt

Alfons Karpiński - Manicure

Alfons Karpiński - Akt

Alfons Karpiński - Akt

Z pewnością akt nie był tematem wiodącym w twórczości Stanisława Kamockiego, który był przede wszystkim pejzażystą.

Stanisław Kamocki - Akt siedzący

Stanisław Kamocki - Półakt

Gdy po I wojnie światowej nastąpiły przemiany obyczajowe, sztuka aktu rozpoczęła proces uwalniania się od sztywnej interpretacji narzucanej przez społeczną i polityczną poprawność. W tej kwestii na uwagę zasługuje niewątpliwie twórczość Wojciecha Weissa, jednego z najwybitniejszych polskich malarzy aktu, mistrza w tej dziedzinie, ocierającego się czasem o wręcz nieprzyzwoitość w pokazywaniu nagości. Tylko jedna praca artysty zainspirowana jest tematem mitologicznym Wenus, pozostałe to wizerunki modelek w różnych pozach.

Wojciech Weiss - Wenus

Wojciech Weiss – Upadła dziewczyna

Wojciech Weiss - Modelka

Wojciech Weiss - Japonka

Wojciech Weiss - Akt leżący

Wojciech Weiss - Akt leżący

Portrety i akty kobiet były jednym z ulubionych tematów Wojciecha Weissa, podejmowanym przez całe jego artystyczne życie. Malował je w różnych etapach twórczej drogi i w różnych konwencjach stylistycznych.

Wojciech Weiss - Akademia

Wiele aktów możemy spotkać w twórczości Feliksa Wygrzywalskiego. Poznaliśmy go jako orientalistę oraz autora malowideł ściennych z motywem tańca. Był malarzem realistą, skłaniającym się ku silnej ekspresji. Dużą wagę przywiązywał do efektów świetlnych, stosował bogatą, żywą gamę barwną.

Feliks Wygrzywalski - Akt

Feliks Wygrzywalski - Akt

Wygrzywalski malował często akty na tle morza i na morskich falach.

Feliks Wygrzywalski - Świt

Feliks Wygrzywalski - Akt na skałach

Feliks Wygrzywalski - Syrenki

Feliks Wygrzywalski - Belle du soir

Feliks Wygrzywalski - Nagie kobiety na falach

Feliks Wygrzywalski - Akt na tle morza

Inspiracją dla malowania aktów była dla Wygrzywalskiego mitologia i Biblia.

Feliks Wygrzywalski - Leda z łabędziem

Mela Muter - Plaża

Mela Muter to malarka znana bardziej za granicą, zwłaszcza we Francji, gdzie przez wiele lat tworzyła.

Mela Muter - Akt kubistyczny

Kubizm Meli Muter był przedstawieniowy i liryczny, nie jak u Picassa analityczny. Artystka połączyła go ze swoją ekspresjonistyczną wizją sztuki.

Ignacy Pieńkowski - Akt
 

Ignacy Pieńkowski zafascynowany był francuskim impresjonizmem, co widać na jego pejzażach, mniej na aktach.

Ignacy Pieńkowski - Akt z japońską parasolką

Ignacy Pieńkowski - Zjawisko

Ignacy Pieńkowski - Akt z owocami

Antoni Procajłowicz - malarz, grafik i ilustrator, tworzył w stylu secesji.

Antoni Procajłowicz - Półakt

Akt ujęty we wnętrzu albo na tle arkadyjskiego pejzażu, był  bardzo częstym, powracającym motywem twórczości Tymona Niesiołowskiego – malarza oraz grafika, przedstawiciela nurtu nowego klasycyzmu. Na jego malarstwo wpływ miał secesyjny styl Klimta i sztuka Gauguina

Tymon Niesiołowski - Akt leżący

Tymon Niesiołowski - Toaleta

Tymon Niesiołowski - W kąpieli

W smukłych stylizowanych aktach pod koniec twórczości Niesiołowskiego znalazła odzwierciedlenie fascynacja obrazami Modiglianiego.

Tymon Niesiołowski - Akt siedzący

Tymon Niesiołowski - Akt

Ciąg dalszy prezentacji w części IV

Akty w polskim malarstwie - część II

Wiele nagości można spotkać na obrazach największego polskiego symbolisty  Jacka Malczewskiego, choć nie wszystkie są aktami w pełnym tego słowa znaczeniu.

Jacek Malczewski – Poranek

Nagie kobiety towarzyszą Malczewskiemu nawet na niektórych autoportretach. Często są to postacie fantastyczne, takie jak harpie i chimery.

Jacek Malczewski – Autoportret

Jacek Malczewski – Autoportret

Jacek Malczewski - Wizja

Jacek Malczewski – Starość (część tryptyku „Na drodze życia”)

Jacek Malczewski – Artysta i chimera

Jacek Malczewski – Chimera

Jacek Malczewski - Driady

W dorobku artystycznym Władysława Ślewinskiego - prekursora secesji oraz jednego z ciekawszych postimpresjonistów, wyjątkowym obrazem jest praca przedstawiająca półnagą dziewczynę, rozczesującą kaskadę rudych włosów.  Łączy ona secesyjną formę z młodopolską zmysłowością, co w dziełach tego artysty się nie zdarza.

Władysław Ślewiński – Kobieta rozczesująca włosy

Władysław Ślewiński - Akt

Do niedawna nie było jasności kto jest autorem tego aktu, bo nie jest sygnowany. Za tym, że Ślewinski go namalował przemawia ulubiony motyw kobiecych rudych włosów i podobieństwo dziewczyny do modelki, która temu malarzowi pozowała.

Jan Styka – Akt nad brzegiem morza

Jan Styka jest znany  jako pomysłodawca i główny wykonawca  „Panoramy racławickiej” i innych panoram, ale ten wybitny malarz zajmował się również inną tematyką, między innymi malował akty. Były to najczęściej ilustracje do utworów literackich. 

Jan Styka - Eunika przed posągiem Petroniusza

Petroniusz -  to bohater „Quo Vadis” Henryka Sienkiewicza. Uwielbiany przez Rzymian uważany był za erudytę i znawcę sztuki, w związku z czym pełnił funkcję doradcy Nerona w sprawach gustu i arbitra elegancji. Będąc bardzo przystojnym mężczyzną, wzbudzał zachwyt kobiet. Jedną z jego kochanek była niewolnica Eunika, w której zakochał się z wzajemnością. Gdy po utracie przychylności cesarza wydano  na niego wyrok, razem z ukochaną popełnił samobójstwo podczas wydanej na tę okoliczność uczty.

Jan Styka - Odyseusz w łożu Kirke

Obraz ten nawiązuje do „Odysei” Homera. Odyseusz podczas powrotu z wojny trojańskiej miał wiele przygód. Jedną z nich było zatrzymanie się na wyspie Ajai, na której mieszkała czarodziejka Kirke. Przetrzymała ona Odyseusza przez rok na swojej wyspie, stając się jego kochanką.

Jan Styka - Syreny

Kolejną przygodą Odyseusza było spotkanie z Syrenami,  zwodzącymi żeglarzy swoim śpiewem. Sprytny Odys kazał jednak swym ludziom zatkać uszy woskiem. Dzięki temu uniknął rozbicia statku o rafy, na które Syreny naprowadzały okręty.

Jan Styka - Kalipso obiecuje Odyseuszowi nieśmiertelność

Kalipso była nimfą żyjąca na jednej z wysp Morza Śródziemnego. To ona uwięziła Odyseusza na siedem lat i chciała uczynić go nieśmiertelnym. On jednak zamierza wrócić do oczekującej go Penelopy.

Jan Styka - Rozpacz Kalipso

Nie powiodły się jednak plany Kalipso, na rozkaz Zeusa musiała uwolnić Odyseusza, co pogrążyło ją w rozpaczy za utraconym kochankiem.

Jan Styka - Pokusy

Obraz ten nawiązuje do  popularnego motywu ikonograficznego z kuszeniem św. Antoniego przez złego ducha.

Jan Styka – Hermes i Afrodyta

Jan Styka – U źródła

Jan Styka - Polikasta

Według jednej z wersji, Polikasta była żoną  syna Odyseusza i Penelopy - Telemacha.

Jan Styka - Akt kobiety z kozami

Jan Styka - Akt

Piękne kobiety, w tym również akty, z opodobaniem malował Teodor Axentowicz – czołowy malarz Młodej Polski.

Teodor Axentowicz - Akt w złocistej draperii

U Axentowicza można spotkać między innymi personifikacje pór roku. Tak sobie na przykład artysta wyobrażał Jesień.

Teodor Axentowicz - Jesień

Teodor Axentowicz – Jesienna zaduma

Piękna jest także personifikacja Wiosny Teodora Axentowicza.

Teodor Axentowicz - Wiosna

Na tle wiosennego pejzażu widzimy piękną, nagą dziewczynę. Jej rude włosy pod zwiewną woalką są swobodnie rozpuszczone. Dziewczyna podziwia swoją urodę w llusterku. W prawej dłoni koniuszkami palców trzyma żółty tulipan. Kompozycja obrazu jest dynamiczna. Delikatny ruch postaci podkreśla strumień wiatru, na którym powiewa woalka. Zachwyca ciepła gama kolorystyczna.

Teodor Axentowicz - Marzenie

Teodor Axentowicz – Studium aktu

Teodor Axentowicz - Rudowłosa

Do tego obrazu pozowała Axentowiczowi żona malarza Kazimierza Sichulskiego.

Piotr Stachiewicz – Studium do portretu kobiety

Piotr Stachiewicz znany był z serii obrazów poświęconych Matce Bożej, nie spodziewałam się więc, że w jego dorobku znajdę rownież obrazy, których bohaterkami są kobiety mniej lub bardziej obnażone, w tym również samodzielne akty.

Piotr Stachiewicz - Akt 

Piotr Stachiewicz - Szyfonowa bluzeczka

Piotr Stachiewicz - Amor i dziewczyna

Piotr Stachiewicz znany jest też z ilustracji utworów literackich Mickiewicza, Konopnickiej i Sienkiewicza.

Piotr Stachiewicz – Ilustracja do Quo Vadis

Piotr Stachiewicz - Studium kobiecego aktu

Malarzem, który potrafił wspaniale pokazać wdzięk i piękno kobiecego ciała był Franciszek Żmurko. Przez całą jego twórczość przewijał się kult kobiety, przybierając różne fazy i w różnych odmianach. 

Franciszek Żmurko – Akt leżący

Żmurko zawsze uważał akt za kwintesencję malarstwa, za najwdzięczniejszy temat i za najwyższy wzlot siły twórczej.

Franciszek Żmurko – Półakt

Franciszek Żmurko – Półakt

Franciszek Żmurko – Czarne warkocze

Franciszek Żmurko – Hetera

Franciszek Żmurko – Kobieta z wachlarzem

Franciszek Żmurko - Sen

Franciszek Żmurko - Akt w draperii

Franciszek Żmurko – Z rozkazu padyszacha

Obraz przedstawia nagie ciało kobiety, ułożonej plecami do oglądających, wśród tkanin i rozrzuconych w nieładzie sprzętów. Dopiero po dłuższej chwili możemy dostrzec właściwy sens przedstawienia, sugerowany w tytule obrazu. Patrzymy bowiem na ofiarę okrucieństwa. Nałożnica została zamordowana z rozkazu swego pana. Mimo tego, dzieło to emanuje erotyzmem. Trudno zobaczyć krew na szyi niewiasty i na poduszce. Na pierwszy rzut oka wygląda ona jak dekoracyjny ornament. Scena ta, to typowe w owym czasie wyobrażenie haremu. Była tylko produktem wyobraźni, bo żaden z malarzy europejskich nie miał do niego wstępu. To również pretekst dla obrazowania tematyki erotycznej, bez uciekania się do mitologii czy historycznego kamuflażu.

Włodzimierz Tetmajer – Nagie kobiety nad brzegiem morza

Nagość u Włodzimierza Tetmajera - czołowego artysty Młodej Polski jest rzadka, ale znalazłam kilka obrazów  z tym motywem. 

Włodzimierz Tetmajer – Naga kobieta i grecki wojownik

Włodzimierz Tetmajer - Kobieta Wiejska

Włodzimierz Tetmajer - Akt

Na dalszy ciąg  prezentacji zapraszam do części III (lipiec 2012)